Vaak genoeg
loop je tegen woorden
aan waarvan je niet precies weet wat het betekent. Het wijnjargon zit
boordevol niet-alledaagse woorden. Vooral door herkomstbenamingen die
gebruikt worden, maakt het zelfs voor een doorgewinterde wijn hobbyist
niet altijd even makkelijk.
Hieronder vindt je een overzicht van flink wat woorden die al dan niet
gebruikelijk zijn in de wijnwereld. Weet je er zelf nog een paar
waarvan je vindt dat ze er zeker thuis horen? Laat het ons dan weten
via info@delicasa.com.
We zetten de door jou ingestuurde woorden graag bij ons Wijn alfabet zodat de lijst
alleen maar completer wordt. Want hoe completer de lijst des te beter
dient het als naslagwerk voor jou en alle andere wijnliefhebbers en
-hobbyisten.
Appellation d'Origine
Contrôlée (AOC)
Herkomstbenaming in Frankrijk. In theorie ook een kwalitatieve
graadmeter ; dit wordt enkel toegekend aan de beste streken of
wijngaarden. In de praktijk zegt een AOC enkel dat de wijn in een
bepaalde streek, volgens bepaalde methoden en met bepaalde
druivenrassen werd gemaakt.
Aroma
De geur van de wijn. Men onderscheidt primaire, secundaire en tertiaire
aroma's ; ruwweg omgekeerd aan de groei van de druivelaar. Primair :
fruit, secundair : hout, plantaardig en tertiair : aardse tonen.
Niet te verwarren met het boeket van de wijn.
Assembleren
Samenstellen, mengen, in dit geval van wijnen van verschillende
druivenrassen, wijngaarden of percelen, of soms van verschillende
jaargangen. vb Champagne zonder jaartal.
Astringent
Smaakindruk, mondgevoel waarbij de smaakpapillen samentrekken ; wrang ;
gebruikt om tanninerijke wijn te beschrijven.
Balthazar
Een champagnefles met inhoud van 12 liter, zijnde de inhoud van 16
gewone flessen.
Blanc de blancs
Term om witte wijn aan te duiden die gemaakt is van witte druiven.
Blanc de noirs
Term die gebruikt wordt om witte wijn aan te duiden die gemaakt is van
alleen blauwe druiven. Hiervoor wordt bij de persing het kleurloze
druivensap onmiddellijk van de schillen verwijderd.
Blenden
Mengen, assembleren ; verschillende druivenrassen, wijngaarden,
percelen en/of wijnjaren vermengen om tot een complexere wijn te komen.
Blind proeven
Wijn proeven zonder te weten welke wijn men drinkt, om een objectiever
oordeel van de wijn te kunnen vormen. Het is de wijn (het etiket of
beter de hele fles) die 'geblinddoekt' wordt, niet de proever.
Bloemig
Met bloemengeur. Soms ervaart men de geur van rozen of viooltjes in
wijn. Ook wel 'floraal' genoemd.
Body
Synoniem van 'corps'. Slaat op de algemene opbouw en mondvulling van
een wijn, kan licht, middelmatig of stevig zijn. Body wordt vooral
bepaald door de alcoholische kracht en het extract van de wijn.
Boeket
Complex en gelaagd geheel van geuren dat ontstaat bij het verouderen
van wijn. Enkel bij kwaliteitswijnen die een bepaalde leeftijd hebben.
Brut
Droog ; term die meestal wordt gebruikt bij champagne.
Chaptaliseren
Techniek die in de 19de eeuw door Chaptal werd uitgevonden en die erin
bestaat (bieten)suiker toe te voegen aan de most. Deze suiker zal na de
gisting worden omgezet in alcohol. Doel van deze techniek is dus wijn
uit een koel jaar meer alcoholische rijkdom te geven.
Civet
Gebruikt om de geur van de urine van katten te omschrijven ('pipi de
chat', natte pels van wilde kat). Komt vaak voor bij jonge wijnen van
sauvignon blanc.
Colheita
Port uit één bepaald jaar die ten minste
zeven jaar gerijpt werd op houten vaten (pipes) ; dit in tegenstelling
tot Vintage Port die slechts twee jaar vatrijping kent.
Collage
Het klaren van wijn. Men tracht de vaste
bestanddelen uit de wijn te halen door deze te laten bezinken of door
te klaren. Hiervoor gebruikt men vaak opgeklopt eiwit of bentoniet.
Consecha
Spaans voor 'millésime', oogstjaar.
Cultivar
Zuid-Amerikaanse benaming voor 'druivenras'.
Cuvée
Niet-beschermde benaming voor een wijn die apart van de rest van de
oogst werd gevinifieerd. Duidt op een speciale selectie, maar is het
niet altijd...
D.O.
Denominaçion de Origin. Spaanse herkomstbenaming.
D.O.C.
Denominazione d'Origine Controllata. Italiaanse herkomstbenaming.
D.O.C.G.
Denominazione d'Origine Controllata e Garantita. Italiaanse
herkomstbenaming, enkel aan de bekendste regio's gegeven, zoals vb
Chianti.
D.O.Ca
Denominaçion de Origin Calficada. Spaanse top-herkomstbenaming :
enkel toegekend aan Rioja en Priorato.
Degorgeren
Term die voornamelijk in Champagne gebruikt wordt : na de tweede
gisting op fles, verzamelt men de gistdroesem onder de kurk (in de
fameuze 'puppitres'), bevriest men de hals van de fles in een
zoutoplossing en verwijdert men de gistprop.
Droesem
Het bezinksel dat zich na verloop van jaren in de fles vormt ; ontstaat
grofweg door verbindingen tussen kleurstoffen en tannines. Droesem in
de fles is meestal een goed teken : het betekent dat de wijn niet
overmatig werd gefilterd.
Druifluis
Phylloxera Vastatrix ; luizensoort die de Europese wijngaarden bijna
volledig vernietigde aan het eind van de 19de eeuw. De phylloxera tast
vooral het wortelstel van de wijnstok aan , waardoor de hele plant
afsterft.
Enologie
Kennis van wijn.
Epoxy
Rubberachtige stof. Men gebruikt ze om de binnenkant van gistingskuipen
te bekleden, omdat de stof niet reageert met de gistende most of de
aanwezige zuren. De stof geeft ook geen ongewenste smaak of geur aan de
wijn.
Ermitage
Synoniem voor marsanne in de noordelijke Rhône.
Estate
Engelse benaming voor 'wijndomein'.
Estate bottled
Engelse benaming voor 'op het domein gebotteld' of 'mise en bouteille
au château'.
Gistdroesem
Bezinksel van dode gistcellen die zich na verloop van tijd onderaan de
fles/het vat vormen als men de vloeistof laat rusten.
Gisting, alcoholische
Gistcellen zorgen ervoor dat aanwezige suikers in het druivensap worden
omgezet in alcohol en koolzuurgas.
Groene oogst
Vendage verte ; om de opbrengst van de druivelaar te beperken, gaat men
druiventrossen wegknippen als ze nog groen zijn. Men doet dit meestal
op het moment van de verkleuring ; zo kan men de minst rijpe trossen
knippen en beperkt men de rendementen.
Guyot
Snoeitechniek, op punt gezet door de Franse wetenschapper Guyot. De
jonge rank wordt opgebonden aan horizontale draden. Bij de 'Guyot
simple' laat men één druivendragende rank uitgroeien, bij
de 'Guyot double' - u raadt het al - twee.
Herkurken
Na 25 tot 50 jaar raakt de kurk van een wijnfles vaak verzadigd met
wijn, kan de kurk de fles niet meer perfect afsluiten of krijgt ze
andere gebreken. De meeste châteaux herkurken gratis uw oude
flessen, maar behouden het recht om wijn te vernietigen die niet aan
hun normen voldoet. Tegelijk met de herkurking worden de flessen
bijgevuld (met uw eigen wijn - het kan dus zijn dat, als u een kist van
12 flessen laat herkurken, u slechts 10 of 11 flessen terugkrijgt).
Hoofdgisting
De alcoholische gisting.
Joven
Spaanse term die 'jong' betekent, meer
bepaald wijn die geen houtrijping heeft gehad en dus relatief sneller
moet gedronken worden.
Karaf
Wijnschenkkan. Geen synoniem van
decanteerkan. Doel van een karaf is het makkelijker maken om wijn in
grote flesformaten (dubbele magnum en groter) makkelijker te schenken.
Maceratie
De weking. Meerbepaald het laten weken
van de schillen, het vruchtvlees en eventueel de steeltjes in het (al
dan niet) gistende sap, waardoor meer smaak, aroma's en kleur in de
wijn terecht komen.
Malolactische gisting
Appel-melkzuurgisting.
Deze gisting, die na de alcoholische gisting kán plaatsvinden
(sommige
wijnbouwers willen dit niet) en die de scherpe appelzuren omzetten in
zachtere melkzuren;
Mosel-Saar-Ruwer
Duits wijnbouwgebied in het westen
van Duitsland, natuurlijk in de valleien van de Moezel en haar
bijrivieren. Zeer steile wijngaarden geven de riesling een frisfruitige
finesse en mineraliteit mee. In de buurt van Trier wordt er mooie
(schuim)wijn gemaakt van de elblingdruif.
Muselet
Het metalen korfje dat rond de champagnekurk en -fles zit, onder de
beschermende folie. De muselet heeft als doel de kurk steviger op de
fles te houden, vermits de druk in een champagnefles ervoor zou kunnen
zorgen dat de kurk uit de fles schiet.
Musqué
Wordt gezegd van een wijn die een oxidatieve toets heeft.
Nahe
Duits wijnbouwgebied aan de Nahe, tussen Moezel en Rijn met een grote
verscheidenheid aan wijnstijlen. Riesling, sylvaner en rivaner worden,
naast de klassieke dornfelder, aangevuld met grau-, weiss- en
spätburgunder.
Neus
Wijnterm voor de geur van een wijn.
Nieuwe Wereld
Alles behalve de Oude Wereld - meer bepaald Europa. Met deze term
bedoelt men de overzeese wijngebieden, zoals Zuid-Afrika, Noord- en
Zuid-Amerika, Nieuw-Zeeland, Australië...
Oaky
"Houterig" ; term die gebruikt wordt om wijn te beschrijven die (te)
sterk naar hout ruikt en smaakt.
Omgekeerde osmose
Methode die ervoor zorgt dat de wijn geconcentreerd wordt door water
aan de wijn te onttrekken.
Oversteken
Handeling die wordt uitgevoerd tijdens de rijping van de wijn, waarbij
de jonge wijn van het ene vat in het andere wordt overgegoten, zodat de
vaste bestanddelen in het eerste vat achterblijven.
Oxidatie
Chemische reactie die plaatsvindt onder invloed van zuurstof. Wijn die
oxideert zal relatief snel in azijn veranderen.
Parker
Meest invloedrijke wijncriticus die wijnen quoteert op een maximum van
100 punten.
Pfalz
Duiste wijnstreek
tussen Rheinhessen en Frankrijk met sensuele, volle wijnen. Meest
aangeplante druivenrassen : riesling, rivaner, weissburgunder en
grauburgunder voor wit en portugieser, pinot noir, dornfelder en de
uiterst zeldzame st. laurent voor rood.
Pièce
Barrique in Bourgogne ; met een licht afwijkende inhoudsmaat, meestal
228 liter ipv 225 in Bordeaux.
Quinta
Portugees voor wijngaard of wijnhuis. De grote 'merken' kopen hun
druiven bij verschillende quinta's, maar soms wordt een 'single
quinta-port' gemaakt.
Réhoboam
Flesmaat met een inhoud van 4,5 liter.
Remontage
Tijdens de inweking of de gisting gaat men wijn aftappen en bovenop de
schillenkoek sproeien. Hierdoor kan er meer kleur, smaak en tannine aan
de schillen onttrokken worden.
Remuage
Het draaien en steeds vertikaler zetten van champagneflessen in de
typische 'pupitre'. Doel is het verzamelen van alle (dode) gistcellen
in de hals van de fles. Uitvinder van deze methode was de Veuve
Cilcquot.
Rheingau
Duitse wijnstreek tussen Rüdesheim en Wiesbaden aan de Rijn met
eeuwenoude strenge kwaliteitseisen. Hier ontstond ook de
gebotrytiseerde wijn (Schloss Johannisberg). Belangrijkste druif :
riesling.
Rheinhessen
Duitslands grootste wijnstreek rond Worms. Misschien wel de meest
actieve Duitse streek waar de laatste jaren een enorme
kwaliteitsstijging merkbaar is. Een hele reeks modern gemaakte wijnen
met silvaner, scheurebe, rivaner en de onvermijdelijke riesling voor
wit en portugieser en dornfelder voor rood. Vergeten we ook niet de
verschillende pinot-druiven te vermelden...
Sabreren
Het openen van een fles champagne met een
sabel. Deze handeling stamt uit de tijd van de kozakken in de
Frans-Russische oorlog : als ze van hun paard sprongen, wilden ze zo
snel mogelijk drinken ; ze riepen "Bistrj, bistrj" (vandaar de
'Bistro'), wat 'snel, snel betekent, en ze openden de fles met hun
sabel...
Salmanasar
Flesmaat van 9 liter ; genoemd naar de Syrische koning...
Tannine
Stof die voor het 'wrange', 'astringente' mondgevoel zorgt, die de
speekselklieren doet uitdrogen en samentrekken. De stof is looizuur en
ze komt vooral voor in de pitjes, de schil en de steeltjes van de
druiven. Tijdens de rijping op houten vaten geven deze ook tannine af.
Tannine kan groen, onevenwichtig, hard of mooi versmolten zijn.
Tranen
Gevolg van het samenspel van adhesie en cohesie van glas en wijn. Bij
het walsen merkt men dat de wijn in min of meerdere mate aan het glas
kleeft. Na verloop van tijd loopt de wijn in kleine stroompjes naar
beneden. Deze micro-beekjes noemt men tranen of benen.
Heeft absoluut niets te maken met de kwaliteit van de wijn, wel met het
alcoholgehalte en - in mindere mate - met de aanwezige hoeveelheid
glycerol.
Umami
De vijfde smaak
die we in onze mond kunnen herkennen, naast zoet, zuur, bitter en zout.
Umami is een soort van Japanse smaakversterker en behoort tot de
familie van de aminozuren.
Varietal
Amerikaanse benaming voor 'druivenras'.
Vatlagering
Na de gisting wordt de jonge wijn op vat verouderd om de wijn zachter
te maken en de vaste bestanddelen te laten bezinken. Dit vat kan een
houten ton zijn, maar even zo goed een inox tank, beton, glas en
plastic kunnen ook worden gebruikt...
Zie ook houtrijping.
Vatrijping
Na de gisting wordt de jonge wijn op vat verouderd om de wijn zachter
te maken en de vaste bestanddelen te laten bezinken. Dit vat kan een
houten ton zijn, maar even zo goed een inox tank, beton, glas en
plastic kunnen ook worden gebruikt...
Zie ook houtrijping.
Vendage verte
Om de opbrengst van de druivelaar te beperken, gaat men druiventrossen
wegknippen als ze nog groen zijn. Men doet dit meestal op het moment
van de verkleuring ; zo kan men de minst rijpe trossen knippen en
beperkt men de rendementen.
Versterkte wijn
Wijn waar tijdens de gisting alcohol wordt bijgevoegd om de gisting te
stoppen, wat resulteert in een (alcohol)krachtige, zoete wijn. vb Port,
Vin doux naturel.
Vieilles vignes
Letterlijk 'oude wijnstokken'. Deze term is niet wettelijk beschermd ;
dus sommigen spreken reeds van vieilles vignes als de stokken de
leeftijd van 15 jaar hebben bereikt, anderen pas vanaf 50 of 80 jaar.
Oude stokken brengen minder trossen voort, dus minder druiven, waarover
de door de wortels aangevoerde voedingsstoffen moeten verdeeld worden.
Ze brengen dan ook meer geconcentreerde, krachtiger wijnen voort.
Walsen
Door de wijn in
het glas te laten ronddraaien, wordt het oppervlak van de wijnspiegel
vergroot, waardoor de wijn meer in contact komt met de lucht. Hierdoor
komen de zwaardere aroma's vrij en neemt de geurintensiteit van de wijn
toe.
Wijn
Wijn is eigenlijk gewoonweg vergist druivensap. Of beter volgens
artikel 1 van het Wijnbesluit van de Warenwet: De aanduiding wijn mag
uitsluitend worden gebezigd voor den drank, die door alcoholische
gisting is verkregen uit - en geen andere bestandelen bevat dan die
afkomstig van - het sap van druiven met dien verstande, dat
gedeeltelijke gisting, toevoegingen en bijzondere technische
bewerkingen geoorloofd zijn, uitsluitend voor zover deze in het land
van oorsprong bij de bereiding van die soorten in de reële
voortbrenging gebruikelijk zijn en voor zo ver deze niet zijn in strijd
met de bepalingen van dit besluit.
Wijnsteenzuur.
Zuur dat enkel in druiven, druivenmost en wijn voorkomt, naast
citroenzuur en appelzuur. Kan onder de vorm van onschuldige kristallen
in wijn voorkomen, indien deze te koel bewaard werd.
Wine of Origin
Zuid-Afrikaanse herkomstbenaming, vergelijkbaar met de Franse AOC.
Württemberg
Duitse wijnregio rond Stuttgart en Heilbronnen. Voornamelijk rode
wijnen, op basis van trollinger, schwarzriesling en lemberger. De witte
wijnen komen van riesling en kerner.
Xiros
Griekse term voor 'droog'.
Yecla
Wijngebied van Zuid-Spanje met als typische druif de monastrell.
Ziel
Holte in de bodem van een wijnfles, bedoeld om het bezinksel te
concentreren onderan de fles. Bij wetenschappelijke studies werd een
verband gevonden tussen de diepte van de ziel en de kwaliteit van de
wijn : hoe dieper de ziel van de fles, hoe beter de wijn die erin zit.
Zwavel
Voor de enen het
allerbeste wat wijn ooit is overkomen, voor anderen een middel 'des
duivels'. Zwavel wordt om drie redenen in de wijn gebruikt :
ontsmetting van vaten en flessen, stoppen van de gisting en de
stabilisatie van de vergiste wijn. Zwavel heeft ook een anti-oxidatieve
werking
|
 Wijn ratings
uitgelegd
Wijnmaker
Meet & Greet
Hoe
bewaar ik wijn?
Hoe serveer
ik
wijn?
Wijn en Spijs
Wijnweetjes
Druivensoorten
Wijn alfabet
Gambero Rosso YYY
lijst
Culinaire gids
Recepten
Community Forum
Delicasa wijnblog
|
Wijn alfabet
